SUY NGHĨ LTLT: LÀM THẾ NÀO KIẾM RA HIỀN TÀI .. (PHẦN 2)

25/10/2016: Sáng

SUY NGHĨ LUNG TUNG LANG TANG:

LÀM THẾ NÀO KIẾM RA HIỀN TÀI... (Phần II)

OGT: Như ôn đã nói là Bộ GDĐT nên bỏ tự ái đi, nên xem mình như là một xí nghiệp chuyên sản xuất : nhân tài chưa thử lữa, cũng như chờ thữ lữa. Bộ nên coi sản phẩm mình làm ra (đào tạo ra) phải giúp xã hội giải quyết những vấn đề đang xãy ra, tùy theo ngành nghề chuyên môn mình đã lấy trách nhiệm đào tạo ra.  

DAG: và nếu Bộ đã sẵn sáng xem mình là nhà sản xuất phân phối hàng hóa, thì Ôn sẽ đề nghị Bộ làm gì, cái cách thế nào để thoát khỏi tình trạng bi đát hiện nay. Đa số các bài báo chĩ trích Bộ, xem ra thì đúng nhưng chưa ai đưa ra một hoặc nhiều giãi pháp thay đổi tình hình hiện nay.

OGT: Bây giờ đặt giả thuyết Bộ đồng ý là nhà sản xuất và phân phối hàng hóa trí thức trẽ, thì ông sẽ toàn tâm đưa ra các giải pháp sẽ bàn trong bài viết này, theo từng step một mà ông sẽ đánh số thứ tự.

DAG: dạ, con hóng dép nghe ông biện luận.

OGT: biện luận cái chi mà biện luận. Độc luận thì có. (1) trước tiên, các giãi pháp ông đưa ra bắt buộc phải được tin học hỗ trợ 100%, nếu không thì sẽ không thành công. Không phải Ôn bị bệnh nghề nghiệp nên ông yêu cầu phải sự dụng tin học triệt để. Không phải không ai không biết là VN đã, đang tin học hóa từ 20 năm nay từ 1996 trở đi, nhưng phần lớn người ta làm theo phong trào, nên hiệu năng là con số zero. 20 năm dùng tin học để cải cách hành chính, mà vừa rồi ông Đinh Lang Thang kêu gọi TP HCM cải cách hành chính bằng tin học. Do đó, điểm 1 là phải ở trong tư thế dùng tin học trong mọi hoạt động về sau của bộ và các trường, từ tiểu học đến đại học.

DAG: Một là phải tin học hóa, tất tần tật. Như vậy sẽ tốn tiền lắm... ông có biết không...

OGT: không có đâu: nếu tin học hóa thì lúc ấy các công việc gián tiếp như làm kế toán, ghi sổ sách liên quan đến điểm học sinh v.v.. sẽ bị loại bỏ, giảm thiểu nhân viên gián tiếp tiết kiệm ngân sách, tăng lương cho giáo viên đứng lớp và  giảm công việc hành chính của giáo viên.

DAG: nghe ôn nói, ghê quá, sẽ có cuộc nổi loạn trong giáo giới...

OGT: (2) qua điểm 2: như những bài trước, Ôn đã bảo Bộ phải áp dụng môn Tiếp thị (marketing) của khoa kinh tế, và nguyên lý IPO của bên tin học.

DAG: dạ trong bài trước, ông đã nói rồi. Marketing và IPO. IPO và Marketing.

OGT: ông đã nói rồi, người ta làm lãnh đạo, đôi khi giống như nước đổ đầu vịt, người ta nghe thoáng qua, rồi người ta đi chém gió, nhưng đem thực hành người ta không biết làm sao. Do đó, trong điểm 2 này ta phải đề nghị ứng dụng marketing và IPO. (2.1) trước tiên ta áp dụng marketing.

DAG: bắng cách nào Ôn.

OGT: chưa chi đã sốt ruột. Trong môn marketing, người ta đi tìm phần O (output) của nguyên lý IPO của tin học. Hiểu không: nếu chưa thì ông nói rõ cho nghe. Theo marketing, thì phần O mà Bộ phải xác định là nhu cầu nhân lực trong 5 năm tới của các xí nghiệp, của các tổ chức hành chánh, chính trị, kinh tế, v.v.. nghĩa là phải biết chính xác xã hội ta cần bao nhiêu người để vận hành phân theo địa lý, theo từng đơn vị sử dụng nhân lực, theo ngành nghề, và theo năm. 

DAG: chỉ mới chút thông tin O mà không biết bao nhiêu thông tin phải thu thập, trong cả nước thì Bộ sẽ thốt lên ngay: quá nhiều thông tin làm sao mà thu thập được, thời gian và chi phí sẽ kinh khủng.

OGT: thì đúng là kinh khủng. Nhưng trong thời đại kỹ thuật số, @ còng, thì chả có chi mà làm không được. Đây này nhé: trong mỗi xí nghiệp, cơ quan, ta gọi là đối tượng (object) của một thực thể (entity)  thì bắt buộc phải có một CSDL, (a) gồm trữ tất cả các thông tin nghiệp vụ, lý lịch của thực thể và theo luật định, và (b) phải làm kế hoạch ngân sách. Nếu trong mỗi  đơn vị sử dụng nguồn nhân lực, có đầy đủ thông tin liên quan đến nhân lực, và nằm trên một file nào đó của CSDL của đơn vị, thì qua mạng ta sẽ trích về ghi  ở một CSDL của Bộ, thì coi như là xong việc: Bộ có trong tay phần O của tất cả các đơn vị sữ dụng nguồn nhân lực trong toàn quốc, chẵng mất công thống kê, vì mạng làm mọi việc. Bây giờ Ôn hỏi DAG: có hiểu hết vấn đề của 2,1 chưa? Có chi sai không? Có chi thiếu sót không?

DAG: Hiện không biết sao trả lời. Chắc phải để Bộ suy ngẫm; họ sẽ đưa ra những phản biện về điểm 2.1 này.

OGT: Nhờ marketing, Bộ biết được một cách chính xác theo thời gian trong 5 năm,số nhân lực phải đào tạo khớp với nhu cầu của xí nghiệp và tổ chức, theo ngành nghề, theo địa lý vùng miền... Như vậy, ta không có lý do gì mà than như trong bài của một cô Lý ở DHQG TP HCM: "Thế nhưng hiện tại chúng ta lại đang chứng kiến hàng ngàn cử nhân thất nghiệp" - bà Ly nói. "Trong lúc đó, các DN lại phải phàn nàn họ không có đủ người làm việc cho họ". Bây giờ, ông qua bước 2.2 áp dụng nguyên lý của tin học:IPO.

DAG: bước 2.1 áp dụng marketing để có O, nguồn nhân lực phải đào tạo. Bây giờ là bước 2.2 áp dụng nguyên lý tin học IPO. Làm thế nào hả ông. Ngó vẻ hấp dẫn phải không Ôn

OGT: sao, khoái cái chi cũng hấp dẫn mới theo hả? Bây giớ từ O ta lội qua P để cho những thông tin I. Ta có khối thông tin liên quan đến nguồn nhân lực O, thì bước tiếp theo ta sắp xếp O theo mã số ngành nghề: để biết (a) trong mỗi mả ngành nghề ta cần đào tạo bao nhiêu, theo địa chỉ nào và trong khoảng thời gian bao lâu; (b) và giáo trình phải soạn thảo cho mỗi ngành nghề. Như vậy trong bước 2.2 theo nguyên lý IPO của tin học, ta xác định những giao trình ngành nghề phải soạn, rồi từ đó ta phãi tính ra ta cần phải có bao nhiêu giãng viên theo ngành nghề, và dựa trên số giãng viên hiện có, cần phải tuyển dụng bao nhiêu  giảng viên mới . 

DAG: như vậy tới đây, thông qua marketing, và IPO Ôn đã chĩ cho Bộ GDĐT xác định (1) bao nhiêu người phãi đào tạo, (2) những ngành nghề nào phải có giáo trình, và (3) số giãng viên cần tuyển dụng theo đúng ngành nghề. Còn gì nữa hả ôn?

OGT: thế là đủ rồi. Nội cái chuyện phân tích sâu 3 điều vừa kể trên, Bộ cũng đã mất khá nhiều công sức. Cái ông sợ nhất là Bộ không ý thức 3 điểm quan trọng vừa kể trên, mà sẽ la bài hãi là: khó quá, khó quá, không đủ tiền làm cải cách đâu, v..v.. Giống như ông Luận đòi 37.000 tỹ đồng để cải cách nội cái giáo trình. Chắc Bộ sẽ đòi 1 triệu tỷ mới làm xong, trong khi ông tính thì chỉ cần 100 tỷ là đủ.

DAG: ôn có chủ quan không?

OGT: chủ quan hay không,  thì khi nào bộ bằng lòng thực kiện kế hoạch của Ôn, thì ông chỉ cho cách lên kế hoạch thực hiện và chi tiêu thế nào. Ông chắc như đinh đóng cột, là nếu Bộ đồng ý thì lập tức bộ nghĩ ngay việc mua máy, thuê người viết chương trình, thuê người nhập liệu vân vân và vân vân... Như vậy, lại quả nhiều hơn...

DAG: ôn rành quá ta...

OGT: thôi ông chấm dứt ở đây, hẹn một bài khác cũng trong đề tài này, khi mà Bộ đồng ý ... Ciao.

DUONG QUANG THIỆN 25/10/2016

CHUYỆN DU HỌC... CHUYỆN NHÂN TÀI

23/10/2016:  Trưa qua chiều

SUY NGHĨ LUNG TUNG LANG TANG

CHUYÊN GIÁO DỤC... CHUYỆN NHÂN TÀI...

OGT: cu DAG (Cái đầu gối) ơi. Ra nói chuyện với ông một chút đi

DAG: dạ con đây. Cái chi mà Ôn kêu như giặc vậy!

OGT: giặc chưa thấy tới, mà nữa đêm ông Lạc bên Mỹ gọi về bảo ông ra ngân hàng rút tiền về hết đi, tụi Tàu khựa sắp đánh VN. Nghe như thiệt.

DAG: cái ông em của Ôn cũng tức cười thiệt. Ổng tưởng là bên Mỹ ổng có tin tức chính xác hơn ôn ở đây.

OGT: hôm nay Ôn muốn nhắm lai rai với cu DAG về chuyện các nhân tài VN đang du học, thành tài rồi "một đi là không trở về".',

DAG: cái chuyện này ông lai rai không biết bao nhiêu lần rồi, mà ôn chưa chán hả?

OGT: sao mà chán được. Ôn chưa bao vây con bệnh "du học thành tài không về nước", nói theo giọng điệu các bác sĩ với toa thuốc dài dằng dặc tên thuốc.

DAG: như vậy hôm nay, ôn định kê một tên thuốc phải không?

OGT:  (1) thứ nhất: mấy cái thằng tự xưng là "nhân tài" (hay ai đó gán cho là nhân tài) nói rằng về lại VN chúng không dược đối đãi tử tế về mặt lương bổng, nhà cữa xe cộ đi lai. Chúng bảo rằng ở VN chỉ có nhất thân, nhì thế, tam tài, tứ chế, chúng không được đào tạo chấp nhận tình hình như thế.

DAG: thì chúng nó nói đúng mà: ở VN thì chỉ có nhất thân, nhì thế, tam tài, tứ chế. Con vua thì được làm vua, con thầy chùa đi quét lá đa.

OGT: thì Ôn có nói không có đâu. Vậy ôn hỏi: tụi nó biết là "ở VN chỉ có nhất thân, nhì thế, tam tài, tứ chế." vậy sao chúng vẫn làm đơn xin đi du học, rồi khi chúng nó thành tài chúng không chịu về vì lý do "ở VN chỉ có nhất thân, nhì thế, tam tài, tứ chế." Chúng nó tự mình là không lô gic chút nào, thế thôi. Chúng nó xem ra thực sự là loại ngụy biện. Một lớp tự cho là trí thức, nhưng thật sự ngụy biện. Chúng từ chối về VN vì ở ngoại quốc, phần lớn ở Mỹ, chúng được trọng dụng, sống trong một nền dân chủ, vân vân và vân vân. 

DAG: Ai cũng bảo ở Mỹ, thật sự có một nền dân chủ, nên người Mỹ đi khắp năm châu bốn bể phổ biến nên dân chủ made in USA, không kể bắng phương tiện truyền thông mà phần lớn bằng bom đạn.

OGT: hà hà! DAG cũng hùng biện dữ quá ta. Ai cũng  tưởng  Mỹ rất  dân chủ, nhưng đúng ra là "tài chủ", tài là tiền, nghĩa là tiền làm chủ. Bên Mỹ ai có tiền cũng là number One. Bạn thử xem trong quốc hội Mỹ, các nghị sĩ Mỹ, các thượng nghị sĩ Mỹ đều xuất thân từ con nhà giàu, ra trường từ những trường con nhà giàu như Yale, Harvard, ... Do đó, COCC, CCCC thường bị mĩa mai ở VN, thì ở Mỹ đã được áp dụng từ hơn 100 năm nay. Do đó, khi nhìn kỹ thì xã hội Mỹ thiên về tiền rất mạnh và nhất thân, nhì thế, tam tài, tứ chế cũng được áp dụng một cách triệt để.

DAG: té ra rứa. Như vậy, đừng mắc công chờ đợi chất xám trở về quê nhà. Coi như là : một đi là không trở về. Buồn !

OGT: (2) bây giờ, ôn qua điểm 2. Điểm này, ít ai để ý đến. Bây giờ, OGT nói ra cho rõ để khỏi mộng tưởng. 

DAG: nó thế nào ông? Chắc là hấp dẫn phải không ôn.

OGT: bây giờ nếu cu DAG vẽ một đường tuyến tính, từ trái qua phải, từ dưới lên trên. Điểm xuất phát từ trái ở dưới đại diện cho mức độ phát triển của thời kỳ trước CM Pháp 1789. Còn điểm từ phải phía trên là đại diện cho mức độ phát triển hiện thời 2016. Con đường nối liền 2 điểm cho thấy sự phát triền khoa học kỹ thuật của thế giới. 

DAG: à, con hiểu ra rồi: Việt Nam ta ở điểm nào đó phía tay trái-dưới, còn Mỹ quốc ở điểm nào phía tay phải-trên, xa nhau khá nhiều. Phía trái-duới ta học làm đinh vít, phía trên-phải Mỹ biết làm phi thuyền không gian.

OGT: không ngờ cu DAG cũng giỏi đó: du học sinh ta, học xong lớp 12, đang ở điểm trái-dưới chưa học làm xong đinh vít, mà đi du học Mỹ đang ở điểm phải-trên nên, nếu là nhân tài, thì có khả năng làm ra phi thuyền, máy bay, tàu lặng.

DAG: như vậy, học thành tài, xuất sắc, kỹ sư Việt Nam có thể tham gia làm phi thuyền, nhưng khi Samsung ở Bắc Ninh yêu cầu cung cấp bù lon đinh vít thỉ KS VN du học Mỹ tịt.

OGT: đúng thế cu DAG. Ôn không bỏ công huấn luyện mày. 

DAG: ôn quá khen. Con còn dốt đặc, chờ ông dùi mài dài dài. 

OGT: nói tóm lại, cu DAG nhớ cho là du học sinh VN thành tài mà không về nước thì cũng chã nên tiếc nuối làm chi, vì cái học của chúng chã xài chi được ở VN. Nên cũng chã coi là chãy máu chất xám làm chi.

DAG: dạ ôn nói chí phải, chí phải.

OGT: cu DAG thấy không, mang danh là trí thức tương lai, nhân tài viễn ảnh mà không biết điều sơ đẵng: là học cái chi mà trong 4-5 năm tới, khi ta truờng, xã hội ta cần đến, thay vì học cái cao siêu mà chưa biết bao giờ ta sẽ ứng dụng. 

DAG: dạ, ông nói đúng: sờ sờ trước mắt mà không thấy, đúng là... (Gọi là gì Ôn?).

OGT: người ta gọi là mù. Hồi thời ông Ngô Đình Diệm, năm 1955, ôn xin đi du học tự túc ở Pháp. Hồ sơ ông xin đi học Nông Nghiệp ở Toulouse. Hồ sơ ôn bị loại, vì bộ QGGD thời ông Diệm, bảo rằng học cái gì VN không có, chứ trong nuớc đã có trường Nông Lâm Súc rồi. Thế là ông nộp hồ sơ xin đi học Điện tữ ở Bordeaux. Thế là êm. 

DAG: như vậy thời Ông Diệm, người ta ở Bộ QGGD khôn hơn bộ GDDT thời nay.

OGT: đúng thế. Vì thời đó làm chi có ngoại tệ phong phú cho phép đi du học dễ dàng. Hồi thời ông, Pháp dành cho VNCH một số tiền franc viện trợ cho du học rất hạn chế. 

DAG: con nghe nói hồi thời VNCH, CP ký với Pháp, Mỹ, và Úc thoã hiệp là du học sinh thành tài thì CP đối tác không được cho du học sinh thành tài ở lại. Phải không Ôn.

OGT: đúng thế. Nhưng qua thời kỳ Thiệu Kỳ, người ta bỏ lơ hiệp định này với Pháp. Nhưng ở Mỹ thì không. Sinh viên thành tài ở Mỹ, vừa dự lễ phát văn bằng xong, thì cãnh sát Mỹ hộ tống sinh viên VN thành tài lên máy bay về nước. Úc và New Zealand cũng thế. 

DAG: ôn còn chuyện chi nói thêm không. Con nghe mấy BFB nói là ông luôn luôn có nhiều điểm để nói mà báo chí ít khi đề cập đến.

OGT: (3) ôn thì ưu tư đủ thứ chuyện. Ôn còn một điểm chót phải thềm trong bài này

DAG: điểm gì thế ôn?

OGT: đó là việc trọng dụng các vị tự xưng là "nhân tài".  Nhân tài là output của giáo dục, nhưng lại là input của lực lượng lao động cho các xí nghiệp hoặc cơ quan công quyền. Nếu output bên này mà không khớp với xu hướng input của bên kia, thì ta gọi là thất nghiệp. Người ta nói hiện có 200.000 sinh viên VN ra trường đang thất nghiệp. Trong khi ấy du học sinh Việt Nam thành tài ở ngoại quốc cũng vào khoảng 100.000. 

DAG: nếu số 100.000 về nước thì số thất nghiệp sẽ lên 300.000 người. Kinh, thật là kinh.

OGT: đây là kết quả của hoạt động NN không có kế hoạch, không có qui hoạch.  Hồi xưa khi ở chế độ CS người ta coi trọng tổ chức có qui hoạch, có kế hoạch, mà người ta gọi là đào tạo "theo địa chỉ", nghĩa là từng năm người ta biết ra bao nhiêu người theo loại nào, và biết sẽ phân công về đâu theo địa chỉ. Bây giờ, ta bỏ CS theo XHCN, theo kinh tế thị trường (KTTT) bảo rằng KTTT sẽ tự dộng điều tiết. Nhưng người ta không biết KTTT giống như đất và trời. Trời mưa vừa phải thì đất có thể thấm lần, nhưng nếu mưa nhiều quá thì đất sẽ ũng nước không tiêu hết sinh ra ngập lụt. 

DAG: nói nôm na: trâu đi tìm cọc, cọc đi tìm trâu, chã hề gặp nhau.

OGT: như vậy, khi nghe báo chí la ó nào là NN không trọng dụng nhân tài, nào là để chảy máu chất xám, xem NN VN như là tội đồ trong việc này. Thật ra, trong việc du học sinh ra nước ngoài học, NN là người bị động, vì NN đâu có biết chúng nó học ngành gì, bao lâu chúng về, chúng về chúng định làm ở đâu, lương bổng nếu tuyển sẽ là bao nhiêu. Bạn thấy là những câu hỏi trên NN mù tịt.

DAG: đúng là NN mù tịt. Mà đã mù tịt thì tịt trả lời luôn.

OGT: vì không trả lời được, nên có cảm tưởng là NN bị mặc cãm.

DAG: bị mặc cãm thế nào ông?

OGT: bị chĩ trích nhiều quá: NN mới nghĩ ra một cách trọng dụng nhân tài rất thô thiễn: NN làm một cái bẫy chuột nhân tài, bằng cách cho vào bẫy a một cái villa, bẫy b một cái ghế giám đốc gì đó không hợp chuyên môn của chuột nhân tài, bẫy c một cộc tiền lương khủng làm buồn lòng mấy con chuột nội.  

DAG: nói tóm lại NN VN xem chuột nhân tài hãi ngoại là những tay tham vật chất, tiền tài, danh vọng, hơn là lý tưởng cống hiến tuổi trễ tài cao cho đất nước.

OGT: gần gần như thế. Đã có lần, OGT đã bảo ở Mỹ không có khái niệm nhân tài như bên ta. Họ có từ elit (tinh hoa) dành cho loại người này. Mỹ họ dựa trên bảng CV, hoặc aptitude test để tuyển người. Sau một thời gian làm việc họ đánh giá nhân viên này có đem lại lợi ích cho công ty hay không (theo từ ngữ tài chính, là chỉ số ROI (tắt chữ return on investment: hoàn vốn đầu tư) tốt hay xấu. Tốt thì tiếp tục, xấu thì xin kiếu. Thay vì cho nhà, cho xe, thì các công ty Mỹ cho những bonus, nghĩa lả một số phiếu cỗ phần ưu đãi của công ty xem như thể hiện tính cách trọng dụng người tài của người Mỹ. Nói tóm lại, sau một thời gian làm việc, công ty xem nhân viên có xài được hay không, công ty có khã năng vắt ra tiền nhân viên hay không (tư bản lả bóc lột mà, tự nguyện và êm ái), từ đó quyết định tiếp tục tuyển hoặc cho nghĩ việc.

DAG: té ra rứa...

OGT: chi cũng "té ra rứa", không có chữ nào khác hơn không

DAG: dạ, con sẽ nghĩ tới

OGT: cuối cùng, du học sinh hãi ngoại hay so sánh mức lương giữa Mỹ và Việt Nam. Ai cũng cho lương VN là bèo. Bên Mỹ dân IT lãnh trung bình 120.000$/năm. Nếu lãnh 70.000$ là coi như sống thoãi mái. OGT có cái thang (Scale) chuyễn đổi sức mua ở Mỹ so với sức mua ở VN. Thang là 1:8. Nếu ở ta là 1 thì ở Mỹ  là 8. Nếu 70.000 ở Mỹ là thoãi mái, thì ở VN là 70.000/8: 8.800$/năm, tính ra mỗi tháng 750$/tháng, nghia là gần 17 triệu VND/tháng. Do đó, nếu ở VN, một anh IT được trã 17 triệu/tháng thì không phãi là bèo nữa. Nếu trả được 30 triệu là coi như là super rồi. 

DAG: như con thấy trên FB: IT Jobs, thì người ta trả từ 750-1.200 $ là ngon rồi, còn than bèo gì nữa.

OGT: dân VN thì chi cũng than mà: nghèo cũng than, mả giàu vừa vừa cũng than, mà đại gia cũng than tuốt.

DAG: còn Ôn, con không thấy ôn than gì cả

OGT: làm sao mày biết. Tao than với Bà thì làm sao mày biết. Thôi chào, Ôn đi ngũ, 12 giờ khuya rồi. 

DAG: chúc Ông ngủ ngon, rồi than với bà trong giấc ngủ.

Duong Quang Thiện 22/10/2016

SUY NGHĨ LTLT: LÀM THẾ NÀO KIẾM RA HIỀN TÀI (PHẦN I)

22/10/2016:  Chiều

SUY NGHĨ LUNG TUNG LANG TANG:

LÀM THẾ NÀO KIẾM RA HIỀN TÀI...

​OGT: ​

Chắc 

​cu DAG ​

đã đọc cái tin: ông P

​hùng​

 X

​uân​

 Nhạ, BT 

​bộ ​

GDDT, và ông 

​TS ​

toán học N

​gô​

 B

​ảo​

 Châu  họp nhau bàn việc thu hút nhân tài

​ phải không?​. Mà đây là thu hút nhân tài đã thành tài ở ngoại quốc. 

​DAG: Dạ, con có đọc​

.

​ Chắc con cũng như Ôn, 

tự hỏi thu hút nhân tài để làm cái mẹ gì thế?  Mà theo bảng tường thuật là hai ông chỉ đá động đến nhân tài cho mãng giãng dạy và nghiên cứu cho các trường "học đại" mà thôi, chứ đâu phải cho xí nghiệp, ...

OGT: Cu DAG đúng là ngớ ngẫn. Thì thu hút nhân tài để cho người ta xài. Bộ GDDT xài.

DAG: thế mà con cứ tưởng là hai người này bàn chuyện thu hút nhân tài cho cả nước: cho các xí nghiệp tư doanh, cho các xí nghiệp FDI, cho các cơ quan NN, cho các tổ chức Đãng...

​

OGT: có thể nói theo như cu DAG nghĩ, thì nếu thu hút nhân tài cho Bộ GDĐT thì mấy ông đóng cứa bàn vói nhau, việc gì xách nhau lên VietNamNet mà bàn. Đúng là khó hiểu, mấy cha nội này.

DAG: thôi thì ông cháu ta tạm xem như hai ông này bàn giùm chuyện cho tất cả mọi người: 

cho cả nước: cho các xí nghiệp tư doanh, cho các xí nghiệp FDI, cho các cơ quan NN, cho tổ chức Đãng... 

OGT: nói như vậy cũng không được. Nhưng hai ông ấy lấy tư cách gì mà bàn chuyện của thiên hạ. Rồi ổng tính tiền tư vấn thế nào đây, nhất là cái ông Châu là người ăn lương của ĐH Mỹ. Bây giờ, ta tạm cho 2 ông này, không ai mời mà thày lay, tào lao bàn chuyện của thiên hạ

​: của phòng tổ chức nhân sự của các công ty, của bộ Nội Vụ, của phòng Tổ Chức Đãng, v.v..

DAG: thôi Ôn vào đề cho. Bạn đọc BFB đang sốt ruột muốn nghe ông bàn đây.

OGT: thì ta tiếp tục. Khi nói đến tuyển dụng, thì ở ngoại quốc khi nào cần tuyển, người ta chỉ cần đăng lên báo cho biết tuyển bao nhiêu vào chức vụ gì, lương bao nhiêu, bắng cấp gì... Người kiếm việc làm thì chỉ cần đọc báo hằng ngày để tìm ra nơi cần người. Khi xin việc ai cũng biết là bao giờ cũng thủ sẵn một hồ sơ goi là CV, tắt chữ curriculum vitae. Trong ấy nhà tuyển dụng tìm thấy những thông tìn của ứng viên về ngành nghề, tốt nghiệp đâu ra, đi làm gì chưa, giấy xác nhận của các công ty cũ, v.v..

DAG: như vậy ở xứ người ta không có công thức: nhất thân, nhì thế, tam tài, tứ chế, phải không ông.

OGT: vì là tính cách rất dân chũ, công bằng và minh bạch của nước người ta, nên ở đó không có công thức chết tiệt kể trên. Do đó, mấy cái cậu du học sinh VN thành tài dựa vào cái công thức kể trên để mà từ chối về nước.

DAG: vậy bây giờ làm sao. Cái công thức này ăn sâu vào tiềm thức con người VN rồi, khó tẩy lắm. Khó khó lắm ông ơi?

OGT: người VN có cái hay: là chưa làm gì cả mà đã kêu ca là khó, rất khó, cho nên cách đây 20 năm khi TP HCM phát động phong trào cải cách hành chánh ở quận huyện bằng tin học, tới giờ này vẫn làm chưa xong, trừ ra ông khi làm cho huyện Bình Chánh chỉ trong một năm là xong. Khi ông Đinh Lang Thang vừa nhậm chức thì lại bảo TP HCM phải tin học hóa cải cách hành chính sau khi ông Lê Mạnh Hà, PCT cũ, đã thất bại, nhảy lên TW, ở đây ông Hà này lại kêu gào tin học hóa. Sau đó, OGT nghiệm ra rằng: một người BFB của ông, một ông giáo làng về hưu ở ngoài Bắc, dạy cho ông một câu: "Chuyện dễ không làm khó, lấy chó mà ăn". Do đó, các bạn có thể kết luận, chuyện bạn xem ra là dễ, nhưng khi đi vào thực hiện với các cán bộ NN, thì rất là khó vì cái công thức vui tỉnh kề  trên... 

DAG: "

Chuyện dễ không làm khó, lấy chó mà ăn".

​ Hay, hay! Ôn có cái câu nhớ đời hay qua. Con sẽ thực hành ngay.

OGT: thôi thôi đừng có giỡn. Ở nước người ta, cần người thì đăng báo mà tuyển. Chứ chả ai bày trò bàn bạc, vô duyên trên báo chí truyền hình như các ông Nhạ Châu. Khi một tổ chức nào cần người thì người ta cho lên báo cho biết loại nhân viên nào, bằng cấp gì, lương bổng thỏa thuận bao nhiêu và những quyền lợi khác như BHYT, quỹ hưu bổng, số ngày nghỉ v.v... Trên FB của ôn, có một site tên là "IT Jobs" chuyên rao tuyển nhân viên tin học IT đủ loại. Ở Pháp, người ta ấn định một ngày nào đó để các công sở tuyển nhân viên. Hình như trong tháng 10 hằng năm thì phải. Yêu cầu người cũng như điều kiện xét tuyển đều công khai. Và người trúng tuyền sẽ biết mình sẽ đi làm ở đâu, chỉ số lương bao nhiêu, và người trực tiếp sếp mình là ai, công việc mình sẽ là gì. 

DAG: nếu làm như vậy thì có khó chi đâu. Đơn giản, dân chủ, công bằng. minh bạch và văn minh.

OGT: thì ông đã bảo VN hay ở chỗ: 

"

Chuyện dễ không làm khó, lấy chó mà ăn".

​

DAG: nếu thế thì con bó tay.

OGT: cái chi mà bó tay và không bó tay. Cái chi cũng có thể giãi quyết, không có chuyện bó tay. Để ông kề cho nghe một câu chuyện ông tuyển nhân viên thảo chương (bây giờ là lập trình viên) cho phòng điện toán IBM của bộ tổng tham mưu quân đội VNCH năm 1967. Hồi 1966, IBM ký được hợp đồng cho thuê máy IBM 360 tối tân nhất cho Quân đội VNCH để quản lý 1 triệu quân. Vấn đề là phải có một đội ngủ lập trinh viên và điều hành viên. Và phải tin học hoá xong trong 1 năm. Mà thời ấy, đại học ở Pháp cũng như ở VN đâu có biết chi về tin học mà đào tạo KS tin học, hoặc lập trình viên.

DAG: như vậy chuyện của ông đâu phãi là chuyện dễ để làm khó mà thật sự là chuyện khó. Ông có làm khó tụi quân đội vòi tiền không?

OGT: ngồi đó mà làm khó tụi quân đội. Thời ấy, IBM cho thuê máy trả tiền thuê hằng tháng. Từ khi đặt mua, cho tới khi nhận máy là 12 tháng. Trong thời gian này, phía IBM phải có phận sự đào tạo nhân viên, phân tich thiết kế hệ thống, viết rồi thữ chuong trình, máy về là tất cã các chương trình phải xong hết chạy liền. Không có lý do trễ nải. Nếu không xong thì tụi quân đội hoặc khách hàng trả máy lại, đòi bồi thường. Không cỏ chuyện thông cãm, lót tay cho qua đâu. 

DAG: căng thiệt phải không ôn. Ôn giải quyết thế nào. Chắc là ôn đau đầu lắm phải không? 

OGT: ở IBM họ quen đào tạo LTV, nên ôn phải học đào tạo LTV, mà bằng tiếng Việt. Trước khi đào tạo, IBM cho qua trắc nghiệm trong 2 tiếng. Thế là ông phải tự đào tạo LTV trong 3 tháng vào buỗi tối tại bộ tổng tham mưu quân đội VNCH.

DAG: thế ôn lấy người đâu mà trắc nghiệm rồi đào tạo.

OGT: rất đơn giản. Ôn lên quân trường Quang Trung, nơi đào tạo sĩ quan quân đội VNCH. Ông yêu cầu cho trắc nghiệm lớp sĩ quan sắp ra trường. Theo nguyên tắc, sĩ quan nào đậu khoá LTV thì sẽ khỏi đi tác chiến.

DAG: thế là ôn kẹt rồi. Nhiều người sẽ tìm ôn xin cho đậu.

OGT: đúng thế. Nhưng ông từ chối mọi tiếp xúc trước kỳ thi. Nhưng việc trớ trêu là ông không thể không gặp mạ ông và thằng em trai đang học trên Quang Trung.

DAG: thế là ôn kẹt với má ông rồi. Chắc là má ông xin điểm cho ông em, để được theo học, khỏi đi tác chiến.

OGT: sao cu DAG đoán giỏi thế. Mạ ôn bảo: nghe nó ngày mai mày chấm thi gì đó trên Quang Trung. Mày cho em mày đậu, cho nó khỏi đi tác chiến.

DAG: ôn trả lời sao?

OGT: thì trả lời sao nữa. Ôn bảo: nếu nó giỏi thì nó theo học IBM, nếu nó dốt thì đi tác chiến. Mạ ông mắng ôn: tổ cha mầy, mất công cho mầy đi tây, rồi bây giờ chi cũng nguyên tắc. Thế là giận lên, thằng em mới nói với bà má: dạ anh Thiện nói đúng đó mạ. Con dở thì con đi tác chiến, có chi đâu mà lo.

DAG: sau đó thì sao. 

OGT: thì bà má giận vài ngày rồi thôi. Cỏn ở Quang Trung, ông cho thi 500 người trong một lượt, ăn trưa tại chỗ, chờ ông chấm thi xong, lên danh sách rồi tuyên bố kết quả. Ông chỉ lấy 30 người. Ông làm 2 bảng. Ông giữ một bảng. Bãng kia ông đưa cho viên chĩ huy trưởng, và dặn ông ta trước mọi người: tôi tự thân đứng lớp theo danh sách này. Nếu ông mà tráo chỉ một người thì tôi cũng sẽ từ chối dạy và tin học hoá trung tâm.

DAG: ôn ghê thiệt. 

OGT: có chi mà ghê. Sau đó, mọi việc chạy suông sẽ. Việc tin học hoá trung tâm thành công, và cuối cùng quân đội tặng một huân chương. Cái vui là: khi quân đội CM tiếp thu trung tâm điện toán thì hồ sơ trung tâm đầy hình ảnh ông làm việc với đám LTV vả việc Ôn nhận huân chương. Cái kỳ cục nhất là quân đội CM họ tiếp thu một hệ thống điện toán tối tân nhất thế giới, mà họ không tìm cách sữ dụng, họ để cho tàn tạ. Không chịu đào tạo LTV để sử dụng máy. Chả hiểu họ muốn gì.

DAG: như vậy, qua câu chuyện của ôn, thì đào tạo cho đúng đắn công tâm thì trước sau gì cũng có kết quả, cần gì mà vọng ngoại.

OGT: đúng thế. Cứ xem tụi LX. Sau thế chiến 2, tụi Mỹ in trí là LX không theo kịp KHKT của Mỹ. Nhưng chỉ một năm sau vụ Mỹ thả bom Nagasaki, thì LX cũng có bom nguyên tữ trước sự ngở ngàng của Mỹ. Hồi thời chiến tranh lạnh, các toà đại sứ LX được lệnh là mua tất cả các tài liệu KHKT và kinh tế và chuyền về LX theo va li ngoại giao. Như vậy, các nhà nghiên cứu ở các viện đại học LX đều theo kịp các tiến bộ của Mỹ và châu Âu. 

DAG: nhưng sao LX thua Âu Mỹ về mặt kinh tế. 

OGT : đúng là họ thua về mặt kinh tế, nhưng đỏ là một lựa chọn lô gic của họ, mà bà má ông gọi là liệu cơm mà gắp mắm. Sau thế chiến 2, ai cũng biết Mỹ giàu đâu có tỗn thất chiến tranh, còn LX với tổn thất 27 triệu người, phải hàn gắn vết thương, và phải lo việc xây dựng nhà cữa, giao thông, y tế, giáo dục, tất cả miễn phí, thì lấy tiền đâu đầu tư những xa xỉ xã hội. Rồi Mỹ cấm vận suốt nhiều thập niên. VN đã nếm mùi cấm vận 20 năm của Mỹ thì cũng đã ngấm đòn biết thế nào rồi.

DAG: Ôn kết luận thế nào về việc thu hút nhân tài.

OGT: Làm sao biết người mình tuyển vào là nhân tài. Nói hơi to tác. Này, chắc là nghe nói ngành Marketing mà ta gọi là Tiếp thị. Cu DAG biết người ta làm gí ở Marketing không?

DAG: dạ không. Môn này liên quan đến kinh tế, đến xí nghiệp thì có dính dáng vì với giáo dục. Nên con chả tìm hiểu.

OGT: thế cu DAG có biết nguyên lý IPO (Input-Process-Output) bên tin học không? 

DAG: dạ cũng không. Môn tin học là tin học, dính dáng gì với giáo dục ta đang bàn.

OGT: Hay ta, cu DAG té ra cũng dốt giống lãnh đạo của ta.

DAG: dạ đúng là con dốt, còn lãnh đạo nhà ta sao ông lại gọi họ dốt.

OGT: bây giờ ông giãi thích: có biết nguyên lý IPO bên tin học không? theo nguyên lý này là nếu ta muốn ắn bánh xèo (bánh khoái), coi như là output, thì trước tiên ta phải biết nguyên liệu nào cần đến ở đầu vào, nghĩa là Input. Và khi có nguyên liệu thì ta phải biết bí quyết cho biết trình tự đổ bánh.Ta gọi bí quyết là Process. Như vậy anh lập trình viên tin học, khi muốn viết một chương trình thì phải biết qua các thành phần I, O, P hoạt động thế nào để cho ra O. Còn bên marketing thì người ta muốn sản xuất mặt hàng gì (O) thì bộ phận marketing phải nghiên cứu ở phòng thí nghiệm hoặc thực địa những thành phần I gì và P ra sao. I và P tùy thuộc vào O. Bây giờ cu DAG biết marketing, và IPO là gì chưa?

DAG: con ngu, nhưng không đến nỗi ngu quá sức mà không hiểu. 

OGT: như vậy lãnh đạo giáo dục giỏi hơn cu DAG  thì chắc là hiểu marketing và IPO là gì. Điểm quan trọng tiếp theo: là bộ GDĐT đừng có mặc cảm khi phải xem mình là một xí nghiệp theo nguyên lý IPO và tiếp thị. 

DAG: nghĩa là thế nào Ôn?

OGT: nghĩa là bộ GDĐT phải là một xí nghiệp làm ra một sản phẩm hoặc dịch vụ. Các nhà giáo dục không thích được xem lả những nhà sản xuất kinh doanh, nhưng thực chất, học sinh sinh viên khi vào học thì bộ nảo họ là nguyên liệu đầu vào, các sách và giáo trình cũng là nguyên liệu đầu vào, phần I. Khi họ thi xong thì coi như là sản phẩm hoàn tất, phần O. Cuối cùng giáo viên là thành phần P, họ nhào nặn đầu óc học sinh sinh viên theo một qui trình nào đó. P.

​ Nói cách khác, bộ Giáo Dục là công trường khổng lồ mà sản phẩm đầu ra là các "nhân tài" ta đang tìm kiềm.

DAG: hà hà bộ QGGD là tác nhân đào tạo "nhân tài" mà bây giờ họ lại đi "đãi cát tìm nhân tài". Thiệt là khó hiểu. ​

OGT: có chi mà khó hiểu. Theo nguyên tắc marketing, thì xí nghiệp phãi biết đầu ra O là  gì, nghĩa là biết nhu cầu sản phẩm/dịch vụ của từng lớp nhà tiêu thụ, theo thời gian, theo thời vụ. Như vậy, nếu các đại học biết làm marketing (họ có dạy, nhưng họ lại không biết ứng dụng cho họ) theo nhu cầu của từng ngành nghề trong toàn xã hội theo thời gian, và họ đào tạo "nhân tài" khớp với nhu cầu, thì lúc ấy làm chi có thất nghiệp.

DAG: bộ GDĐT đời nào chịu coi mình là một xí nghiệp, tầm thường hoá quá vai trò của Bộ GDĐT. Từ trước đến giờ tự cho mình một nhiệm vụ rất cao cả, rất thiêng liêng, chứ không hèn mọn của một tay buôn bán.

OGT: đúng thế. Bộ không bao giờ muốn đứng ngang hàng với con buôn, sợ trước sau gì cũng dính tới tiền. Nhưng theo hiện tình, thì giáo giới dính tới tiền nặng quá rồi. Hồi xưa, miền Nam giáo giới rất hãnh diện là sống thanh bạch, là nghề nghèo nhưng ai cũng quí trọng. Còn bây giờ... thì ông cho đại học là một tên lừa đảo đại gia...

DAG: ôn nói...nói cái... chi thế? Lừa đảo đại gia... đại học? Ôn nói chi mà nặng thế.

OGT: cái chi mà nặng. Này, nghe cho rõ... nếu con là tay sản xuất ra hàng hoá đem ra bán thì con phải làm gì nào: (1) mua nguyên liệu; (2) có nhà xưởng; (3) phải thuê công nhân; (4) có công thức sản xuất; (5) có kho bãi, xe vận chuyễn; v.v.. như vậy, con phải có tiền trước bỏ ra mới có sản phẫm. Rồi phải có bộ phận phân phối hàng. Nói tóm lại, từ lúc sản xuất đến khi bán hàng con phải ứng tiền trước rồi mới bán hàng thu tiền lại. 

DAG: lẽ dĩ nhiên,bao giờ cũng ứng tiền trước thu tiền sau, với điều kiện hàng tốt bán chạy. Nếu hàng xấu, thì lỗ chổng vó. 

OGT: bây giờ, ta xem Bộ GDĐT thì sao: (1) sinh viên được cho vào học, trã tiền vào lúc nhập học, được xem như là sản phẩm chưa hoàn mà đã trã tiền "sản xuất" (đào tạo) rồi. Trái với nguyên tắc buôn bán : tiền trao cháo múc. Ở đây tiền trao mà cháo chưa nấu xong. (2) tiếp đến đào tạo, không biết các kiến thức đào tạo có phù hợp với nguyện vọng của người sữ dụng là xí nghiệp và các cơ quan. Nghĩa là chất lượng rất mơ hồ khó kiễm chứng; (3) đến khi ra trường, người thành tài không đáp ứng kiến thức cần thiết của xí nghiệp, nên xí nghiệp từ chối tuyển dụng, và là thất nghiệp. Nghe nói có đến 300.000 người ra trường hiện thất nghiệp, thế mà hai ông Nhạ Châu bàn chuyện chọn hiền tài từ nước ngoài về, chứng tỏ họ không sàn sẫy ra được người hiền từ đám thất nghiệp trong nước.

Để kết luận, đại học lấy tiền trước khi đào tạo, bây giờ họ cho ra một loại sản phẩm thiếu phẩm chất, không tiêu thụ được. Như vậy, không lừa đảo thì là chi vậy?

DAG: phân tích như ông, thì là đúng như vậy. Nhưng gán cho đại học là lừa đảo thì con thấy hơi nặng. Nhưng bây giờ, ông có giải pháp gì cho giáo dục hay không?

OGT: muốn tìm ra một giãi pháp thì cũng có, nhưng người ta có chịu nghe theo không?

DAG: chắc là không nghe đâu. 

OGT: thôi thì hẹn ngày khác nhé.

DAG: dạ, con chào ông. Hẹn ngày ông cho một giãi Pháp.

DUONG QUANG THIỆN  22/10/2016

22/10/2016:  Chiều

SUY NGHĨ LUNG TUNG LANG TANG:

LÀM THẾ NÀO KIẾM RA HIỀN TÀI...

​OGT: ​

Chắc 

​cu DAG ​

đã đọc cái tin: ông P

​hùng​

 X

​uân​

 Nhạ, BT 

​bộ ​

GDDT, và ông 

​TS ​

toán học N

​gô​

 B

​ảo​

 Châu  họp nhau bàn việc thu hút nhân tài

​ phải không?​. Mà đây là thu hút nhân tài đã thành tài ở ngoại quốc. 

​DAG: Dạ, con có đọc​

.

​ Chắc con cũng như Ôn, 

tự hỏi thu hút nhân tài để làm cái mẹ gì thế?  Mà theo bảng tường thuật là hai ông chỉ đá động đến nhân tài cho mãng giãng dạy và nghiên cứu cho các trường "học đại" mà thôi, chứ đâu phải cho xí nghiệp, ...

OGT: Cu DAG đúng là ngớ ngẫn. Thì thu hút nhân tài để cho người ta xài. Bộ GDDT xài.

DAG: thế mà con cứ tưởng là hai người này bàn chuyện thu hút nhân tài cho cả nước: cho các xí nghiệp tư doanh, cho các xí nghiệp FDI, cho các cơ quan NN, cho các tổ chức Đãng...

​

OGT: có thể nói theo như cu DAG nghĩ, thì nếu thu hút nhân tài cho Bộ GDĐT thì mấy ông đóng cứa bàn vói nhau, việc gì xách nhau lên VietNamNet mà bàn. Đúng là khó hiểu, mấy cha nội này.

DAG: thôi thì ông cháu ta tạm xem như hai ông này bàn giùm chuyện cho tất cả mọi người: 

cho cả nước: cho các xí nghiệp tư doanh, cho các xí nghiệp FDI, cho các cơ quan NN, cho tổ chức Đãng... 

OGT: nói như vậy cũng không được. Nhưng hai ông ấy lấy tư cách gì mà bàn chuyện của thiên hạ. Rồi ổng tính tiền tư vấn thế nào đây, nhất là cái ông Châu là người ăn lương của ĐH Mỹ. Bây giờ, ta tạm cho 2 ông này, không ai mời mà thày lay, tào lao bàn chuyện của thiên hạ

​: của phòng tổ chức nhân sự của các công ty, của bộ Nội Vụ, của phòng Tổ Chức Đãng, v.v..

DAG: thôi Ôn vào đề cho. Bạn đọc BFB đang sốt ruột muốn nghe ông bàn đây.

OGT: thì ta tiếp tục. Khi nói đến tuyển dụng, thì ở ngoại quốc khi nào cần tuyển, người ta chỉ cần đăng lên báo cho biết tuyển bao nhiêu vào chức vụ gì, lương bao nhiêu, bắng cấp gì... Người kiếm việc làm thì chỉ cần đọc báo hằng ngày để tìm ra nơi cần người. Khi xin việc ai cũng biết là bao giờ cũng thủ sẵn một hồ sơ goi là CV, tắt chữ curriculum vitae. Trong ấy nhà tuyển dụng tìm thấy những thông tìn của ứng viên về ngành nghề, tốt nghiệp đâu ra, đi làm gì chưa, giấy xác nhận của các công ty cũ, v.v..

DAG: như vậy ở xứ người ta không có công thức: nhất thân, nhì thế, tam tài, tứ chế, phải không ông.

OGT: vì là tính cách rất dân chũ, công bằng và minh bạch của nước người ta, nên ở đó không có công thức chết tiệt kể trên. Do đó, mấy cái cậu du học sinh VN thành tài dựa vào cái công thức kể trên để mà từ chối về nước.

DAG: vậy bây giờ làm sao. Cái công thức này ăn sâu vào tiềm thức con người VN rồi, khó tẩy lắm. Khó khó lắm ông ơi?

OGT: người VN có cái hay: là chưa làm gì cả mà đã kêu ca là khó, rất khó, cho nên cách đây 20 năm khi TP HCM phát động phong trào cải cách hành chánh ở quận huyện bằng tin học, tới giờ này vẫn làm chưa xong, trừ ra ông khi làm cho huyện Bình Chánh chỉ trong một năm là xong. Khi ông Đinh Lang Thang vừa nhậm chức thì lại bảo TP HCM phải tin học hóa cải cách hành chính sau khi ông Lê Mạnh Hà, PCT cũ, đã thất bại, nhảy lên TW, ở đây ông Hà này lại kêu gào tin học hóa. Sau đó, OGT nghiệm ra rằng: một người BFB của ông, một ông giáo làng về hưu ở ngoài Bắc, dạy cho ông một câu: "Chuyện dễ không làm khó, lấy chó mà ăn". Do đó, các bạn có thể kết luận, chuyện bạn xem ra là dễ, nhưng khi đi vào thực hiện với các cán bộ NN, thì rất là khó vì cái công thức vui tỉnh kề  trên... 

DAG: "

Chuyện dễ không làm khó, lấy chó mà ăn".

​ Hay, hay! Ôn có cái câu nhớ đời hay qua. Con sẽ thực hành ngay.

OGT: thôi thôi đừng có giỡn. Ở nước người ta, cần người thì đăng báo mà tuyển. Chứ chả ai bày trò bàn bạc, vô duyên trên báo chí truyền hình như các ông Nhạ Châu. Khi một tổ chức nào cần người thì người ta cho lên báo cho biết loại nhân viên nào, bằng cấp gì, lương bổng thỏa thuận bao nhiêu và những quyền lợi khác như BHYT, quỹ hưu bổng, số ngày nghỉ v.v... Trên FB của ôn, có một site tên là "IT Jobs" chuyên rao tuyển nhân viên tin học IT đủ loại. Ở Pháp, người ta ấn định một ngày nào đó để các công sở tuyển nhân viên. Hình như trong tháng 10 hằng năm thì phải. Yêu cầu người cũng như điều kiện xét tuyển đều công khai. Và người trúng tuyền sẽ biết mình sẽ đi làm ở đâu, chỉ số lương bao nhiêu, và người trực tiếp sếp mình là ai, công việc mình sẽ là gì. 

DAG: nếu làm như vậy thì có khó chi đâu. Đơn giản, dân chủ, công bằng. minh bạch và văn minh.

OGT: thì ông đã bảo VN hay ở chỗ: 

"

Chuyện dễ không làm khó, lấy chó mà ăn".

​

DAG: nếu thế thì con bó tay.

OGT: cái chi mà bó tay và không bó tay. Cái chi cũng có thể giãi quyết, không có chuyện bó tay. Để ông kề cho nghe một câu chuyện ông tuyển nhân viên thảo chương (bây giờ là lập trình viên) cho phòng điện toán IBM của bộ tổng tham mưu quân đội VNCH năm 1967. Hồi 1966, IBM ký được hợp đồng cho thuê máy IBM 360 tối tân nhất cho Quân đội VNCH để quản lý 1 triệu quân. Vấn đề là phải có một đội ngủ lập trinh viên và điều hành viên. Và phải tin học hoá xong trong 1 năm. Mà thời ấy, đại học ở Pháp cũng như ở VN đâu có biết chi về tin học mà đào tạo KS tin học, hoặc lập trình viên.

DAG: như vậy chuyện của ông đâu phãi là chuyện dễ để làm khó mà thật sự là chuyện khó. Ông có làm khó tụi quân đội vòi tiền không?

OGT: ngồi đó mà làm khó tụi quân đội. Thời ấy, IBM cho thuê máy trả tiền thuê hằng tháng. Từ khi đặt mua, cho tới khi nhận máy là 12 tháng. Trong thời gian này, phía IBM phải có phận sự đào tạo nhân viên, phân tich thiết kế hệ thống, viết rồi thữ chuong trình, máy về là tất cã các chương trình phải xong hết chạy liền. Không có lý do trễ nải. Nếu không xong thì tụi quân đội hoặc khách hàng trả máy lại, đòi bồi thường. Không cỏ chuyện thông cãm, lót tay cho qua đâu. 

DAG: căng thiệt phải không ôn. Ôn giải quyết thế nào. Chắc là ôn đau đầu lắm phải không? 

OGT: ở IBM họ quen đào tạo LTV, nên ôn phải học đào tạo LTV, mà bằng tiếng Việt. Trước khi đào tạo, IBM cho qua trắc nghiệm trong 2 tiếng. Thế là ông phải tự đào tạo LTV trong 3 tháng vào buỗi tối tại bộ tổng tham mưu quân đội VNCH.

DAG: thế ôn lấy người đâu mà trắc nghiệm rồi đào tạo.

OGT: rất đơn giản. Ôn lên quân trường Quang Trung, nơi đào tạo sĩ quan quân đội VNCH. Ông yêu cầu cho trắc nghiệm lớp sĩ quan sắp ra trường. Theo nguyên tắc, sĩ quan nào đậu khoá LTV thì sẽ khỏi đi tác chiến.

DAG: thế là ôn kẹt rồi. Nhiều người sẽ tìm ôn xin cho đậu.

OGT: đúng thế. Nhưng ông từ chối mọi tiếp xúc trước kỳ thi. Nhưng việc trớ trêu là ông không thể không gặp mạ ông và thằng em trai đang học trên Quang Trung.

DAG: thế là ôn kẹt với má ông rồi. Chắc là má ông xin điểm cho ông em, để được theo học, khỏi đi tác chiến.

OGT: sao cu DAG đoán giỏi thế. Mạ ôn bảo: nghe nó ngày mai mày chấm thi gì đó trên Quang Trung. Mày cho em mày đậu, cho nó khỏi đi tác chiến.

DAG: ôn trả lời sao?

OGT: thì trả lời sao nữa. Ôn bảo: nếu nó giỏi thì nó theo học IBM, nếu nó dốt thì đi tác chiến. Mạ ông mắng ôn: tổ cha mầy, mất công cho mầy đi tây, rồi bây giờ chi cũng nguyên tắc. Thế là giận lên, thằng em mới nói với bà má: dạ anh Thiện nói đúng đó mạ. Con dở thì con đi tác chiến, có chi đâu mà lo.

DAG: sau đó thì sao. 

OGT: thì bà má giận vài ngày rồi thôi. Cỏn ở Quang Trung, ông cho thi 500 người trong một lượt, ăn trưa tại chỗ, chờ ông chấm thi xong, lên danh sách rồi tuyên bố kết quả. Ông chỉ lấy 30 người. Ông làm 2 bảng. Ông giữ một bảng. Bãng kia ông đưa cho viên chĩ huy trưởng, và dặn ông ta trước mọi người: tôi tự thân đứng lớp theo danh sách này. Nếu ông mà tráo chỉ một người thì tôi cũng sẽ từ chối dạy và tin học hoá trung tâm.

DAG: ôn ghê thiệt. 

OGT: có chi mà ghê. Sau đó, mọi việc chạy suông sẽ. Việc tin học hoá trung tâm thành công, và cuối cùng quân đội tặng một huân chương. Cái vui là: khi quân đội CM tiếp thu trung tâm điện toán thì hồ sơ trung tâm đầy hình ảnh ông làm việc với đám LTV vả việc Ôn nhận huân chương. Cái kỳ cục nhất là quân đội CM họ tiếp thu một hệ thống điện toán tối tân nhất thế giới, mà họ không tìm cách sữ dụng, họ để cho tàn tạ. Không chịu đào tạo LTV để sử dụng máy. Chả hiểu họ muốn gì.

DAG: như vậy, qua câu chuyện của ôn, thì đào tạo cho đúng đắn công tâm thì trước sau gì cũng có kết quả, cần gì mà vọng ngoại.

OGT: đúng thế. Cứ xem tụi LX. Sau thế chiến 2, tụi Mỹ in trí là LX không theo kịp KHKT của Mỹ. Nhưng chỉ một năm sau vụ Mỹ thả bom Nagasaki, thì LX cũng có bom nguyên tữ trước sự ngở ngàng của Mỹ. Hồi thời chiến tranh lạnh, các toà đại sứ LX được lệnh là mua tất cả các tài liệu KHKT và kinh tế và chuyền về LX theo va li ngoại giao. Như vậy, các nhà nghiên cứu ở các viện đại học LX đều theo kịp các tiến bộ của Mỹ và châu Âu. 

DAG: nhưng sao LX thua Âu Mỹ về mặt kinh tế. 

OGT : đúng là họ thua về mặt kinh tế, nhưng đỏ là một lựa chọn lô gic của họ, mà bà má ông gọi là liệu cơm mà gắp mắm. Sau thế chiến 2, ai cũng biết Mỹ giàu đâu có tỗn thất chiến tranh, còn LX với tổn thất 27 triệu người, phải hàn gắn vết thương, và phải lo việc xây dựng nhà cữa, giao thông, y tế, giáo dục, tất cả miễn phí, thì lấy tiền đâu đầu tư những xa xỉ xã hội. Rồi Mỹ cấm vận suốt nhiều thập niên. VN đã nếm mùi cấm vận 20 năm của Mỹ thì cũng đã ngấm đòn biết thế nào rồi.

DAG: Ôn kết luận thế nào về việc thu hút nhân tài.

OGT: Làm sao biết người mình tuyển vào là nhân tài. Nói hơi to tác. Này, chắc là nghe nói ngành Marketing mà ta gọi là Tiếp thị. Cu DAG biết người ta làm gí ở Marketing không?

DAG: dạ không. Môn này liên quan đến kinh tế, đến xí nghiệp thì có dính dáng vì với giáo dục. Nên con chả tìm hiểu.

OGT: thế cu DAG có biết nguyên lý IPO (Input-Process-Output) bên tin học không? 

DAG: dạ cũng không. Môn tin học là tin học, dính dáng gì với giáo dục ta đang bàn.

OGT: Hay ta, cu DAG té ra cũng dốt giống lãnh đạo của ta.

DAG: dạ đúng là con dốt, còn lãnh đạo nhà ta sao ông lại gọi họ dốt.

OGT: bây giờ ông giãi thích: có biết nguyên lý IPO bên tin học không? theo nguyên lý này là nếu ta muốn ắn bánh xèo (bánh khoái), coi như là output, thì trước tiên ta phải biết nguyên liệu nào cần đến ở đầu vào, nghĩa là Input. Và khi có nguyên liệu thì ta phải biết bí quyết cho biết trình tự đổ bánh.Ta gọi bí quyết là Process. Như vậy anh lập trình viên tin học, khi muốn viết một chương trình thì phải biết qua các thành phần I, O, P hoạt động thế nào để cho ra O. Còn bên marketing thì người ta muốn sản xuất mặt hàng gì (O) thì bộ phận marketing phải nghiên cứu ở phòng thí nghiệm hoặc thực địa những thành phần I gì và P ra sao. I và P tùy thuộc vào O. Bây giờ cu DAG biết marketing, và IPO là gì chưa?

DAG: con ngu, nhưng không đến nỗi ngu quá sức mà không hiểu. 

OGT: như vậy lãnh đạo giáo dục giỏi hơn cu DAG  thì chắc là hiểu marketing và IPO là gì. Điểm quan trọng tiếp theo: là bộ GDĐT đừng có mặc cảm khi phải xem mình là một xí nghiệp theo nguyên lý IPO và tiếp thị. 

DAG: nghĩa là thế nào Ôn?

OGT: nghĩa là bộ GDĐT phải là một xí nghiệp làm ra một sản phẩm hoặc dịch vụ. Các nhà giáo dục không thích được xem lả những nhà sản xuất kinh doanh, nhưng thực chất, học sinh sinh viên khi vào học thì bộ nảo họ là nguyên liệu đầu vào, các sách và giáo trình cũng là nguyên liệu đầu vào, phần I. Khi họ thi xong thì coi như là sản phẩm hoàn tất, phần O. Cuối cùng giáo viên là thành phần P, họ nhào nặn đầu óc học sinh sinh viên theo một qui trình nào đó. P.

​ Nói cách khác, bộ Giáo Dục là công trường khổng lồ mà sản phẩm đầu ra là các "nhân tài" ta đang tìm kiềm.

DAG: hà hà bộ QGGD là tác nhân đào tạo "nhân tài" mà bây giờ họ lại đi "đãi cát tìm nhân tài". Thiệt là khó hiểu. ​

OGT: có chi mà khó hiểu. Theo nguyên tắc marketing, thì xí nghiệp phãi biết đầu ra O là  gì, nghĩa là biết nhu cầu sản phẩm/dịch vụ của từng lớp nhà tiêu thụ, theo thời gian, theo thời vụ. Như vậy, nếu các đại học biết làm marketing (họ có dạy, nhưng họ lại không biết ứng dụng cho họ) theo nhu cầu của từng ngành nghề trong toàn xã hội theo thời gian, và họ đào tạo "nhân tài" khớp với nhu cầu, thì lúc ấy làm chi có thất nghiệp.

DAG: bộ GDĐT đời nào chịu coi mình là một xí nghiệp, tầm thường hoá quá vai trò của Bộ GDĐT. Từ trước đến giờ tự cho mình một nhiệm vụ rất cao cả, rất thiêng liêng, chứ không hèn mọn của một tay buôn bán.

OGT: đúng thế. Bộ không bao giờ muốn đứng ngang hàng với con buôn, sợ trước sau gì cũng dính tới tiền. Nhưng theo hiện tình, thì giáo giới dính tới tiền nặng quá rồi. Hồi xưa, miền Nam giáo giới rất hãnh diện là sống thanh bạch, là nghề nghèo nhưng ai cũng quí trọng. Còn bây giờ... thì ông cho đại học là một tên lừa đảo đại gia...

DAG: ôn nói...nói cái... chi thế? Lừa đảo đại gia... đại học? Ôn nói chi mà nặng thế.

OGT: cái chi mà nặng. Này, nghe cho rõ... nếu con là tay sản xuất ra hàng hoá đem ra bán thì con phải làm gì nào: (1) mua nguyên liệu; (2) có nhà xưởng; (3) phải thuê công nhân; (4) có công thức sản xuất; (5) có kho bãi, xe vận chuyễn; v.v.. như vậy, con phải có tiền trước bỏ ra mới có sản phẫm. Rồi phải có bộ phận phân phối hàng. Nói tóm lại, từ lúc sản xuất đến khi bán hàng con phải ứng tiền trước rồi mới bán hàng thu tiền lại. 

DAG: lẽ dĩ nhiên,bao giờ cũng ứng tiền trước thu tiền sau, với điều kiện hàng tốt bán chạy. Nếu hàng xấu, thì lỗ chổng vó. 

OGT: bây giờ, ta xem Bộ GDĐT thì sao: (1) sinh viên được cho vào học, trã tiền vào lúc nhập học, được xem như là sản phẩm chưa hoàn mà đã trã tiền "sản xuất" (đào tạo) rồi. Trái với nguyên tắc buôn bán : tiền trao cháo múc. Ở đây tiền trao mà cháo chưa nấu xong. (2) tiếp đến đào tạo, không biết các kiến thức đào tạo có phù hợp với nguyện vọng của người sữ dụng là xí nghiệp và các cơ quan. Nghĩa là chất lượng rất mơ hồ khó kiễm chứng; (3) đến khi ra trường, người thành tài không đáp ứng kiến thức cần thiết của xí nghiệp, nên xí nghiệp từ chối tuyển dụng, và là thất nghiệp. Nghe nói có đến 300.000 người ra trường hiện thất nghiệp, thế mà hai ông Nhạ Châu bàn chuyện chọn hiền tài từ nước ngoài về, chứng tỏ họ không sàn sẫy ra được người hiền từ đám thất nghiệp trong nước.

Để kết luận, đại học lấy tiền trước khi đào tạo, bây giờ họ cho ra một loại sản phẩm thiếu phẩm chất, không tiêu thụ được. Như vậy, không lừa đảo thì là chi vậy?

DAG: phân tích như ông, thì là đúng như vậy. Nhưng gán cho đại học là lừa đảo thì con thấy hơi nặng. Nhưng bây giờ, ông có giải pháp gì cho giáo dục hay không?

OGT: muốn tìm ra một giãi pháp thì cũng có, nhưng người ta có chịu nghe theo không?

DAG: chắc là không nghe đâu. 

OGT: thôi thì hẹn ngày khác nhé.

DAG: dạ, con chào ông. Hẹn ngày ông cho một giãi Pháp.

DUONG QUANG THIỆN  22/10/2016

​​

​​